مشتهيات نفسانى ناميده شده از قبيل غرايز حيوانى و ناستوده‌هاى اخلاقى و كردارهاى شيطانى ، همچنانكه ظرف ، تا هنگامى كه از آب پر است ورود هوا به داخل آن امكان ندارد ، نفوس انسانى نيز تا از صفات و ملكات نكوهيده خالى و وارسته نباشد ، نور الهى چنان كه شايسته است قلوب آنان را روشن نخواهد نمود ، و به هر نسبت كه از اين پليدىها پاك شوند انوار دانش بر دل آنها اشراق بيشترى يافته و بخشش‌هاى يزدانى بر آنها روى آور مىشود . به عكس ، نفوسى كه به غير خدا اشتغال دارند ، معرفت و شناسايى پروردگار و حلاوت دوستى و انس با او در دل آنها جاى نخواهد گرفت . به هر اندازه كه تجرد نفس كمال يابد ، ايمان و يقين بيشتر مىشود و صفات عاليه و فضائل كم‌نظير و بلندى كه نفس انسانى در آن مرحله از صفا و تجرد خواهان است ، از عالم كمال الهى بر او فرود مىآيد . بدين جهت عباداتى كه به منزله نردبان ترقى و راه وصول به اين كمال است تشريع شده است . چه ، پاره‌اى از آنها انفاق مال و بخشيدن آن است كه باعث انقطاع انسان از آزمندى به دنيا است ، مانند زكات و خمس و صدقات و اين انقطاع همان علت غايى تشريع انفاق است كه به اصطلاح دانشمندان ، غرض از تشريع ناميده مىشود . اگر چه بهره بردن پاره‌اى از مردم بر آن مترتب است . بعضى ديگر از آنها خوددارى و اجتناب از شهوت‌ها و لذت‌ها است مانند روزه ، و پاره‌اى از آنها به منظور پرداختن دل به ياد